 |
 |
Recensies Bij mij zijt ge veilig
De Standaard
Wim Helsen regisseert de vrolijke Apocalyps
donderdag 01 december 2005
"Ik heb lulligheidsbesef, dat woord ontleen ik aan Jeroen Brouwers"
Sinds Wim Helsens eerste voorstelling "Heden soup!" heeft de mond-tot-mondreclame goed werk geleverd. De Bourlaschouwburg liep moeiteloos vol voor de Belgische première
van "Bij mij zijt ge veilig".
DE zon in de lucht is "een blonde dikzak" en ernaast drijft een "klein, fluffig wolkske". Maar even later is het fluffig wolkske uitgegroeid tot "een pantagrueske donderwolk, vol kwaad vocht".
Zo ongeveer begint de Apocalyps in Bij mij zijt ge veilig. Nee, dit is niet zomaar een cabaretvoorstelling. Daarvoor is de opzet te groot. Helsen is ook meer dan een stand-up comedian die
een reeks grappen en grollen over de politiek van het laatste jaar uit zijn mouw komt schudden. Bij mij zijt ge veilig kun je net zo goed een onvoorstelbaar grappige theatermonoloog
noemen, gespeeld met evenveel acteertalent als bij de jongens van pakweg Bij mij zijt ge veilig.
Tot midden 2004 manifesteerde Wim Helsen zich regelmatig in deze krant, met de "wetenschappelijke" columns die hij oorspronkelijk voor het radioprogramma Jongens en
wetenschap schreef. Er gaat trouwens een gerucht over Helsen, uit de tijd dat hij nog bij Radio 1 werkte. Telkens als een groep mensen de redactie bezocht, liet hij zich uit zijn stoel
vallen, krabbelde overeind en ging rustig weer zitten, alsof er niets bijzonders gebeurd was.
Het gerucht blijkt een overdrijving te zijn. Wim Helsen: "Dat is niet elke keer gebeurd. Op dat moment was het een ingeving. Een beetje spectaculair misschien, maar veel mensen
zien op bepaalde momenten een gat voor humor."
Griezelig
Bij mij zijt ge veilig is bij momenten ook redelijk griezelig. Wil Helsen de mensen in de eerste plaats doen opschrikken? "Opschrikken niet, verrassen wel. Ik wil iets doen dat niet
alleen grappig is, maar ook spannend. De figuur moet ook een beetje gevaarlijk gemaakt worden, zodat je je afvraagt: wat gaat hij nu weer doen?"
Helsens podiumpersonage verwelkomt zijn publiek als een gladde predikant: hij looft en dankt zowat alles en iedereen in het universum, maar de nederigheid is vals en doorspekt met
misantropie. Lof en dank aan alle mensen in wachtkamers van dokters, want ze zitten gelukkig niet hier te hoesten. Lof en dank aan de metselaars,
vooral degenen die de Bourla gebouwd hebben. Lof en dank aan alle vrouwen, ook de lelijke: "Lof en dank aan alle vrouwen met zo'n kleine borsten dat een man wel in hun ogen moet kijken!"
Grappen over de politieke actualiteit serveert Helsen niet: "Ik heb 'lulligheidsbesef'. Dat woord heb ik aan Jeroen Brouwers ontleend. Ik heb geen inzichten in de actualiteit die
andere mensen niet ook al hebben. Ik zou die niet met genoeg overtuiging kunnen brengen. Trouwens, bij cabaretiers die het wel over de actualiteit hebben, is dat vaak maar
een alibi om grapjes te maken. Zonder verontwaardiging. En als die er wel is, is ze gespeeld. Dat beklijft bij mij niet."
Wat Helsens personage te vertellen heeft, beklijft wel degelijk. De wereld is naar de knoppen. Alle huizen liggen in puin, alle mensen zijn veranderd in salamanders. Alleen wij,
in de zaal, hebben het overleefd in menselijke vorm. Met onze mede-toeschouwers moeten we dus vanaf nu door het leven.
Helsen: "Ik zie de mannen al een top-drie opstellen. (pauze) De vrouwen kijken naar mij. Sletjes." Helaas zijn we niet alleen. In Luxemburg staat nog een gebouw, met zo'n
tweeduizend overlevenden. En de Luxemburgers zullen deze kans om eindelijk het grootste volk ter wereld te zijn, vast niet laten liggen. Trekken zij nu al ten aanval,
de Luxemburgers en de salamanders?
Helsen houdt zich niet bezig met de politieke actualiteit, maar de paranoia die hij op zijn publiek probeert over te dragen, is zeker politiek relevant. Helsen relativeert: "Paranoia was
tien of twintig geleden ook al relevant. En waarschijnlijk is dat over tien of twintig jaar nog altijd zo. Dit gaat over iets menselijks, namelijk de neiging om te zeggen: wij
kennen elkaar, wij zijn goed, wij voelen ons veilig bij elkaar, dus we sluiten ons af van de rest. Dat is goed voor ons groepsgevoel. Ik ben zelf een voetbalsupporter. Tijdens
de match voel je je zo: samen, en sterk met die andere mensen. Na de match moet dat voorbij zijn. Als het gezond wil blijven."
Eenzaam
Zelfs de zelfingenomen profeet op het podium blijkt uiteindelijk maar een gewoon mens te zijn, en heel eenzaam bovendien. Zijn versie van Brels "Ne me quitte pas" is een kippenvelmoment.
Helsen: "Een machtswellusteling kan niet anders dan alleen zijn. Ik heb de biografie van Mao gelezen, een tijdje geleden. Die man was een voorbeeld van iemand die alleen maar op macht uit is,
en daarin helemaal alleen staat. Hitler en Stalin, hetzelfde verhaal. Daarnaast is dat personage een uitvergroting van wat er met iedereen in meer of mindere mate mis is. We hebben
allemaal de neiging om te controleren en vast te houden. Uiteindelijk is iedereen alleen. En hoe meer je iemand probeert vast te grijpen, hoe meer je je eenzaamheid verraadt."
Helsen zet een memorabele prestatie neer, maar omdat Bij mij zijt ge veilig ook tekstueel zeer sterk is, kan je je voorstellen dat iemand anders de tekst vroeg of
laat gaat spelen. Wat zou de maker daarvan denken? "Ik denk dat ik het wel leuk zou vinden. Over 35 jaar misschien. Nu voelt het echt nog als mijn ding."
Een tekst over eenzaamheid die de potentie heeft zich los te maken van zijn schepper - je ziet het niet alle dagen.
"Bij mij zijt ge veilig" speelt nog tot juni 2006, maar veel zalen zijn al uitverkocht. Er zijn nog kaarten voor o.m. Lanaken (1/12), Zellik (3/12), Middelkerke (17/12), Menen (22/12),
Strombeek-Bever (23/12), Halle (6/1), Tielt (14/1) en Gent (20 en 21/1).
De Vara zendt "Heden soup"' uit op zaterdag 10 december, om 23 uur, op Ned. 3.
Van onze medewerker Mark Cloostermans
Terug naar boven
|
|
